Thước Xám Đo Độ Bền Màu Ma Sát AATCC EP1 Và ISO 105: Tiêu Chuẩn Kiểm Định Ngành Dệt May

Trong ngành công nghiệp dệt may, việc đánh giá chất lượng sản phẩm không chỉ dựa vào cảm quan mà phải tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế khắt khe. Thước xám đo độ bền màu ma sát AATCC EP1 và ISO 105 là những công cụ không thể thiếu trong phòng thí nghiệm để đánh giá sự thay đổi màu sắc và mức độ dây màu của vải. Bài viết này sẽ cung cấp cái nhìn chi tiết về đặc điểm, ứng dụng và cách sử dụng hai loại thước xám tiêu chuẩn này.

1. Thước xám đo độ bền màu là gì?

Thước xám (Gray Scale) là một thang đo tiêu chuẩn bao gồm các cặp màu xám tương phản, được sử dụng để đánh giá sự thay đổi màu sắc (Color Change) hoặc mức độ dây màu (Staining) của mẫu vải sau khi trải qua các thí nghiệm vật lý như ma sát, giặt, mồ hôi hoặc ánh sáng.

Việc sử dụng thước xám giúp loại bỏ các đánh giá chủ quan, mang lại kết quả chính xác và thống nhất giữa các bên trong chuỗi cung ứng dệt may toàn cầu.

2. Thước xám tiêu chuẩn AATCC EP1 (American Association of Textile Chemists and Colorists)

AATCC là tiêu chuẩn của Hiệp hội các nhà Hóa học và Màu sắc Dệt may Hoa Kỳ, được áp dụng rộng rãi tại thị trường Mỹ và các quốc gia xuất khẩu sang Mỹ.

• AATCC EP1 (Evaluation Procedure 1): Đây là quy trình đánh giá sự thay đổi màu sắc (Gray Scale for Color Change).
• Cấu tạo: Thang đo gồm 9 bậc (1, 1-2, 2, 2-3, 3, 3-4, 4, 4-5, 5). Trong đó, bậc 5 đại diện cho sự không thay đổi màu sắc (tốt nhất) và bậc 1 đại diện cho sự thay đổi màu sắc nghiêm trọng nhất.
• Đặc điểm: Thước xám AATCC thường được thiết kế dưới dạng các tấm thẻ nhựa hoặc giấy cứng có độ bền cao, bề mặt mịn và độ phản quang chuẩn xác theo quy định của AATCC.

3. Thước xám tiêu chuẩn ISO 105 (International Organization for Standardization)

ISO 105 là bộ tiêu chuẩn quốc tế được sử dụng phổ biến nhất trên toàn thế giới, bao gồm cả Việt Nam và Châu Âu.

• ISO 105-A02: Thước xám đánh giá sự thay đổi màu sắc (Gray Scale for assessing change in color).
• ISO 105-A03: Thước xám đánh giá mức độ dây màu (Gray Scale for assessing staining).
• Cấu tạo: Tương tự như AATCC, ISO 105 cũng sử dụng thang điểm từ 1 đến 5. Tuy nhiên, các thông số kỹ thuật về độ lệch màu (Color difference $\Delta E$) có thể có sự khác biệt nhỏ so với tiêu chuẩn Mỹ.
• Ứng dụng: Thường được dùng kèm với máy đo độ bền màu ma sát (Crockmeter) để đánh giá mẫu vải sau khi chà xát khô và ướt.

4. Sự khác biệt giữa đánh giá Độ thay đổi màu và Độ dây màu

Khi sử dụng thước xám đo độ bền màu ma sát, kỹ thuật viên cần phân biệt rõ hai khái niệm:

1. Đánh giá sự thay đổi màu (Color Change – AATCC EP1 / ISO 105-A02): So sánh mẫu vải đã thử nghiệm ma sát với mẫu vải gốc để xem mẫu gốc có bị nhạt đi hoặc biến đổi sắc thái hay không.
2. Đánh giá sự dây màu (Staining – AATCC EP2 / ISO 105-A03): Đánh giá mức độ màu từ mẫu thử bám sang miếng vải trắng tiêu chuẩn (vải mồi) sau quá trình ma sát.

5. Hướng dẫn sử dụng thước xám chuẩn xác trong phòng Lab

Để kết quả đánh giá bằng thước xám AATCC EP1 và ISO 105 đạt độ chính xác cao nhất, cần tuân thủ các điều kiện sau:

• Nguồn sáng tiêu chuẩn: Việc đánh giá phải được thực hiện trong tủ soi màu (Color Matching Cabinet) với nguồn sáng D65 (ánh sáng ban ngày nhân tạo).
• Góc quan sát: Đặt mẫu thử và thước xám ở góc 45 độ so với mắt người quan sát.
• Môi trường xung quanh: Phòng đánh giá nên có màu trung tính (xám hoặc đen) để tránh sự phản xạ màu sắc ảnh hưởng đến thị giác.
• Người thực hiện: Phải là người có thị lực bình thường (không mù màu) và đã qua đào tạo về đánh giá màu sắc.

6. Tại sao cần trang bị thước xám chính hãng?

Hiện nay trên thị trường có nhiều loại thước xám giá rẻ không rõ nguồn gốc. Việc sử dụng hàng kém chất lượng sẽ dẫn đến:

• Sai lệch kết quả kiểm định, gây tranh chấp giữa nhà máy và khách hàng.
• Thước nhanh bị ố vàng, phai màu theo thời gian.
• Không đáp ứng được các chứng chỉ kiểm định quốc tế (Intertek, SGS, BV).

Lưu ý: Thước xám có thời hạn sử dụng (thường là 1-2 năm tùy tần suất sử dụng và cách bảo quản). Cần thay mới định kỳ để đảm bảo tính chuẩn xác.

7. Kết luận

Thước xám đo độ bền màu ma sát AATCC EP1 và ISO 105 là “thước đo vàng” giúp các doanh nghiệp dệt may kiểm soát chất lượng sản phẩm đầu ra. Việc hiểu rõ và áp dụng đúng tiêu chuẩn không chỉ giúp nâng cao uy tín thương hiệu mà còn giảm thiểu rủi ro hàng bị trả về do lỗi độ bền màu.

Nếu bạn đang tìm kiếm đơn vị cung cấp thước xám tiêu chuẩn AATCC và ISO chính hãng, hãy liên hệ với các nhà phân phối thiết bị thí nghiệm uy tín để được tư vấn và nhận báo giá tốt nhất.